Een kerst van de zelfgenoegzamen?

nicolas_migueizVluchtelingen? Lang niet iedereen wil de verhalen nog lezen, de stemmen horen, de beelden zien. Niet omdat ze vaak zo gruwelijk zijn, maar omdat ze ons confronteren met onze houding tegenover mensen in nood, waarop we geen antwoord willen geven, het komt te dichtbij. Liever sluiten we ons af, horen niet de roep om hulp. Ons kerstfeest moet gezellig zijn, samen met familie en vrienden, daarvoor trekken we ons terug, in ons eigen huis, waarin we geen geschreeuw en geklaag verdragen, maar doen alsof ons leven doordrenkt is van vrede en vriendschap.

In de NRC van 11 december las ik een artikel van Bram Vermeulen, in gesprek met Achille Mbembe, een belangrijk ‘postkoloniaal denker’. In zijn pas verschenen boek ‘Kritiek van de zwarte rede’ wijdt hij o.a. uit over een ‘dolend Europa, dat wordt overspoeld door mensen uit een andere wereld en dat bang is voor wat ze met zich meebrengen’. Hij wijst erop dat steeds meer mensen in beweging zijn en nog maar weinigen echt hun hele leven op dezelfde plaats blijven. We zullen een mondiale herverdeling zien, dat is onontkoombaar. ‘Het plaatsen van hekken is ontkenning, het is de strategie van de verliezer’. Zijn conclusie is: denk niet dat je de deur op slot kunt doen en dan veilig bent. We zijn in wezen diep met elkaar verbonden, kunnen niet zonder elkaar. Realiseer je dat deze wereld één is, en dat er geen verschil is tussen hier en daar.

Helaas dringt een dergelijk geluid bij weinigen door. We ontkennen solidariteit, verbondenheid met verdrukten, denken vooral aan onszelf, willen geen verantwoordelijkheid dragen. Angst beheerst het leven van velen. In schrille tegenstelling hiermee staat het werk van de Spaanse strandwachten van de Costa Brava, die beseffen dat zij elders op zee, bij het Griekse eiland Lesbos dringend nodig zijn  om honderden vluchtelingen uit zee te redden. Het zijn professionele redders, aangevuld met vrijwilligers, die soms in loondienst zijn en vakantiedagen opnemen. Zij zijn getraind om één, hooguit twee mensen uit het water te redden, geen tientallen tegelijk. De uitrusting, waarover zij de beschikking hebben is vaak onvoldoende, toch stellen zij hun leven in de waagschaal, en slagen erin honderden vluchtelingen te redden. Nu werken ze nog op jet-skis, binnenkort met een boot van 10 meter, waarmee ze kleine bootjes op volle zee op sleeptouw kunnen nemen, om nog meer mensen te redden.

Velen van deze redders houden aan hun levensreddende werk traumatische ervaringen over, en daarom moeten zij bij thuiskomst in Spanje onder behandeling van een psycholoog. Maar zij blijven zeggen: ‘Aan mensen redden houd je een goed gevoel over, behalve wanneer het fout gaat’. Dan komt de vraag aan ons: ‘Waar staan wij?’ Kunnen wij iets meer doen, kunnen wij ons verbonden voelen met al die velen, die huis en haard moesten verlaten, wier leven niet meer veilig was, en bij ons een nieuwe toekomst proberen op te bouwen? Vaak hebben zij alles verloren, soms hun dierbaren. Willen wij mens met mensen zijn?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *